De Onderwijsraad heeft een advies uitgebracht over de gevolgen van de demografische ontwikkeling voor het onderwijs. Doordat er minder kinderen worden geboren, dalen de leerlingenaantallen. Dit betekent dat veel scholen steeds kleiner worden. Uitgangspunt in het advies 'Grenzen aan kleine scholen' is dat de kwaliteit van het onderwijs gewaarborgd moet zijn, ook in dunbevolkte gebieden. Staatssecretaris Dekker heeft het advies op 14 februari 2013 in ontvangst genomen. Hij zal in april reageren op dit advies van de Onderwijsraad. Hij zal ook de uitkomsten van het interdepartementale beleidsonderzoek naar deze problematiek betrekken bij zijn reactie aan de Tweede Kamer. De resultaten van dit onderzoek worden binnenkort verwacht. 

Onderwijskwaliteit onder druk

Alle kinderen hebben recht op goed onderwijs. De Onderwijsraad vreest dat de kwaliteit van het onderwijs in krimpregio’s onder druk komt te staan, omdat de leerlingenaantallen in het primair en voortgezet onderwijs de komende jaren steeds verder dalen. Kleine scholen zijn vaker zwak dan grotere scholen, ze kunnen minder goed de rol van sociale ontmoetingsplaats voor kinderen van dezelfde leeftijd vervullen, en de kosten van het onderwijs worden hoger. De Onderwijsraad stelt vast dat er grenzen zijn aan de mogelijkheden van kleine scholen. De raad adviseert daarom om het aantal kleine scholen te beperken en er met elkaar voor te zorgen dat alle scholen ‘sterke’ scholen zijn. In de ogen van de Onderwijsraad is de keuzevrijheid voor ouders en leerlingen ook met minder scholen te garanderen.

Opheffingsnormen en bekostiging

De Onderwijsraad adviseert om de opheffingsnormen en de bekostigingssystematiek in het primair onderwijs aan te passen. De raad adviseert de minimum opheffingsnorm te verhogen naar 100 leerlingen. Deze norm zou vanaf 2019 voor alle basisscholen moeten gelden. Bovendien zou de kleinescholentoeslag moeten worden vervangen door een toeslag voor scholen in dunbevolkte gebieden. De besparing die dit oplevert is te gebruiken om te investeren in verbetering van de kwaliteit van het basisonderwijs. In het voortgezet onderwijs hoeven de opheffingsnormen niet omhoog.

Experimenten

Omdat het tijd kost om de opheffingsnormen en de bekostiging aan de passen, wil de Onderwijsraad dat er ruimte is experimentele initiatieven van scholen. Op die manier kunnen scholen al op korte termijn inspelen op de gevolgen van dalende leerlingenaantallen. De experimenten moeten een bijdrage leveren aan de versterking van de onderwijskwaliteit op de lange termijn. En waar mogelijk moet de pluriformiteit van het onderwijs gegarandeerd blijven. Dit geldt voor zowel het basisonderwijs als het voortgezet onderwijs.

Samenwerking

De derde aanbeveling van de Onderwijsraad betreft samenwerking tussen scholen. Scholen voor primair onderwijs moeten al op korte termijn investeren in lokale en regionale samenwerking, met als doel een goed en gevarieerd onderwijsaanbod. De raad adviseert dit proces te stimuleren met een zogenoemd Regionaal aanpassingsplan (RAP) dat het aantrekkelijk maakt voor scholen om daar met elkaar aan te werken. De raad bepleit vereenvoudiging van regelgeving die de samenwerking bemoeilijkt.

Meer informatie

Staatssecretaris Dekker heeft aangekondigd dat hij in april een eerste reactie op het advies van de Onderwijsraad en het interdepartementale beleidsonderzoek naar de Tweede Kamer zal sturen. Hij wil de oplossingsrichtingen ook bespreken met schoolbesturen en andere belanghebbenden in en rond het onderwijs. In het najaar zal hij een voorstel voor een meer structurele aanpak voorleggen aan de Tweede Kamer. Meer informatie over leerlingendaling ten gevolge demografische krimp is te vinden op een speciale pagina op Rijksoverheid.nl en op de website Leerlingendaling.

Bron: rijksoverheid.nl